حسن حسن زاده آملى
40
هزار و يك كلمه (فارسى)
بارى ، حضرت استاد آية اللّه رفيعى نابغهاى جامع معقول و منقول بوده است و حقيقت امر در وصف و تعريفش چنان است كه عارف رومى گفته است : در نيابد حال پخته هيچ خام * پس سخن كوتاه بايد و السلام دانشآموزان عزيز و دانشجويان گرامى اين مجمع عظيم فرهنگى ! امروز روز معلّم است . سخن از استاد ديگرم حكيم متألّه و شاعر مفلق جناب آقاى ميرزا مهدى الهى قمشهاى ( روحى له الفداء ) به يادگار دارم . و آن اين كه در جلسه درسى به من فرمود : « شما خير مىبينيد » . من عرض كردم : الهى آمين ! و لكن حضرتعالى از چه روى اين بشارت را به داعى مىفرماييد ؟ فرمود : « از اين كه شما را نسبت به اساتيدت بسيار مؤدّب مىبينم » ؛ شما عزيزان به استادان خود احترام بگذاريد تا خير ببينيد . روز معلّم است اى جناب معلّم ! هر اثرى نمودار دارايى مؤثّرش است . به تعبير منطق وحى قرآن كريم قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ ؛ هر كس فعل و عمل او نمودار دارايى او است . شاگرد مثال استادش است . شاگرد بيانگر حالات و اخلاق و آداب استادش است . شاگرد از استادش رنگ مىگيرد . به قول خواجه عبد اللّه انصارى : « الهى دود از آتش چنان نشان ندهد و خاك از باد كه ظاهر از باطن و شاگرد از استاد » . در قرآن مجيد اثر هر كس به شاكله و آيت تعبير شده است ؛ اثر هر كس شاكله او يعنى هم شكل و شبيه و مانند اوست و آيت اوست ؛ يعنى رسم و نشانه اوست . كلمات وجودى نظام هستى و وحدت صنع آن مطلقا آيات الهىاند . در حدود سيصد و هشتاد آيات قرآنى مشتمل بر كلمات آيت و آيتين و آياتاند : أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها . معلّم ، مظهر اسم شريف محيى است كه نفوس مستعدّه را به آب حيات علم احياء مىكند . علم از زبان مترجمان أسرار قرآن به آب حيات تفسير شده است ؛ چه اين كه آب مايه حيات اشباح است و علم مايه حيات ارواح . نكته 211 كتاب هزار و يك نكته ما را در بيان مقام معلّم الطائفى شيرين و دلنشين است ؛ رجوع بفرماييد . به مناسبت روز معلّم روا است كه اشارتى به اعتلاى نفس ناطقه انسانى از نور علم بشود تا دانسته شود كه علم و عمل جوهرند و انسان سازند و هر روز روز علم و معلّم